افق

 

گفتگو با مدیران صنعت تأسیسات ایران
پیرامون مسائل روز اقتصاد و صنعت کشور

 

 مصاحبه با مهندس هوشنگ سرخابی

مدیر عامل شرکت ساری پویا

  با توجه به تحولات اخیر و تأثیر بالقوة آن بر آینـدة اقتصــاد و بویــژه تولیــدات صنعتی کشـور، در نظر است مصـاحبه‌هایی با مدیران برجستة صنعت تأسیـسات ایران پیرامـون مشکـلات امروز این صنـعت به چاپ برسد. در این شماره نقطه نظـرات آقای مهندس هوشنگ سرخابی مدیرعامل شرکت ساری پویا در پاسخ به سؤالات مطروحه ارائه می‌شود.

 ○ صنـعت سـاختمـان و به تبــع آن صنـعت تأسیـسات کشـور در چند سال اخیر دچار نوعی رکـود بوده و طرحهـای توسعة آنها یا متـوقف شده و یا به آهستگی پیش می‌روند. چرا؟
 ● اصولاً رشد هر پدیده یا فرآیندی در جامعه منوط به این است که آن پدیده یا فرآیند تا چه اندازه‌ای در برنامه‌ریزی‌ها و سیـاست‌گـذاری جـامعه حائز اهمیـت بوده و در اولویت قرار می‌گیرد. اکنون این سؤال را می توان از هر اقتصاددان یا فعال اقتصادی پرسید که آیا اولویت‌های ما در سالهای اخیر اقتصاد داخلی یا ملی بوده است؟ پاسـخ دور از انتـظار نیست: آنچـه که کشـت شده درو  می‌شود. بذر کشت شده بذر اقتصـاد داخـلی و ملـی نبوده است.


 ○ نقش واردات را در بروز وضعیـت امـروز چگونه می‌بینید؟
 ● همــانطــور که گفتــم تمــرکـز سیاست‌گـذاری‌ها بر روی اقتـصاد ارزش آفرین داخلی نبوده و پی آمد اولویت‌های تعییـن شـده  کاهش اهمیت کار اقتصادی در بخش تـولیــد، کشاورزی یا صنعت بوده است و از آنجا که بنیه مالی کشـور در صحنــه جهـانی قوی ارزیابی می‌شود و جـامعـه نیــز به مصرف عادت دارد،  و همچنین به دلیل تضعیف تقریباً مداوم و همه ســاله صنـعت و کشـاورزی؛ بازار مصـرف به تدریج به تسخیر محصولات خــارجی در آمـده است. تولیـد داخلی تضعیـف شده و در شرایط نامناسبی قرار دارد.


 ○ پس از شـروع کار دولت جدید آیا تحـول مثبتی را در فضای اقتصـاد و صنعت مشـاهده می‌کنید؟
 ● حال و وضـع فعــالان اقتصـادی و عامـه مردم همـانند بیمـاری است که در وضـع اسف بار و احتـضار به سر می‌برد و در این وضعیت هرگــونه امیدواری برای بهبــودی می‌تــواند روحیـه‌بخش باشد. دولت جدید نیز با آگـاهی از این نیاز بیمــار در حال احتضـار ، کار خود را شروع کرد و خوشبختانه مردم نیز با امید به تدبیـر این دولت چشم دوخته‌اند و خود این احسـاس بسیـار مثبت بـوده است. اما مهم این است که به مفهــوم واقعی بهبـود اقتصـادی در اولویت اول قرار گیـرد و افراد با صلاحیت و صاحب نظر مشـکلات و مـوانع را بررسی کنند و راهکار ارائه دهنـد؛ در غیر اینصـورت وضعیت روبه وخامت حال بیمار فرصت انتظار را نخواهد داد.

 ○ دولت برای ایجاد انگیزه در صاحبان صنایع و تقـویت اراده آنها در حفـظ واحدهای موجود و جلوگیـری از تعطیلی خطـوط تولید چه کمکی می‌تواند بکنـد و چه تسهیـلاتی را باید در نظر بگیرد؟
 ● اولویت اصلی دولت در بهبود وضعیت اقتصادی باید تولیـد باشد. این مهم باید توسـط کارشنـاسان مبـرّز مـورد تجزیه و تحلیل قـرار گرفته و راهکارها شناسایی و اجرا شوند. از مهمترین اقدامات دولت می‌توانم به این مـوارد اشاره کنم: تلاش در جهت تشـویق و ایجـاد انگیـزه برای تولیـدکننـدگان از جمله کاهش مالیـات، بیمه و انـواع عوارض؛ برخـورد با کلیه افراد چه در بخش خصوصی یا دولتی که در راه تولیـد مانع‌تراشی می‌کنند کاهش چشمگیر یا قطع واردات محصولاتی که در داخل قابل تولید است؛ برخورد قاطع با هر فرد یا نهـادی که بخواهد به دلایل مختلف واردات اینگونه کالاها را توجیه نماید؛ متناسب نمودن قوانین و مقررات با وضعیـت فعلی؛ و کــاهش فشــارهای نهادهایی مانند اداره کار و حفاظت محیط زیست. این مزاحمتها کاملاً باید از سر راه تولید کننده چه صنعتی ، چه کشاورزی یا هر شغل دیگر برداشته شود و دولت باید با این عوامل بازدارنده برخورد کند.

○ با توجه به قدمت صنعت تأسیسات ایران که بیش از نیم قرن است و گستـردگی محصولات آن که تمامی وسایل و دستگاههای تأسیسـاتی مـورد نیـاز در انـواع ساختمانهـای مسکونی و صنعتی را شـامل می‌شود، چه موانعی موجب شده تا از نظر صـادرات جایگاهی در خور شـأن این صنعت نداشته باشیم و کشورهایی مثل ترکیه، چین، ژاپن و کره بازار تأسیسات آسیا را در اختیار بگیرند؟
 ● مهمترین صدمات به صنعت کشور از جمله صنعت تأسیسات، ناشی از اهمیت ندادن به مسئـله تولید و بی تفاوتی نسبت به رفع مشکلات تولیدکننـدگان است. در چنین فضایی سودجویان تجاری نیز بدون هیچ گـونه مـانع جدی نسبت به واردات انــواع و اقسـام محصـولات نامنـاسب، بی‌کیفیت و ارزان اقدام می‌کنند و حداقل تولیـدکنندگان باقیمـانده نیز با مشکلات رقابت با غول اقتصـاد دنیا یعنی چین که کمر اقتصـاد غرب را نیز دارد می‌شکنـد، دست و پنجه نرم می‌کنند. یقیناً تا واردات دستگاههـا و وسایل تأسیـساتی محـدود نشود، امکان ندارد تولید کنندگان داخلی بتواننـد جان تازه بگیـرند و در وضعیـت آنها بهبود حاصل شود.
  اگر قصـد بر این باشد که صنـعت در اقتصـاد نقش آفـرین شـود ابتـدا باید آن را نجات داد، سپس با سیاست‌های مکمل راهکـارهای رشد را پیش برد و نهـایتاً به صادرات فکـر کـرد. البته در خصـوص صادرات علاوه بر توانمندی تولید باید به مسائل دیگر نظیر رفع مشکلات ناشی از تحریم‌های اقتـصادی و بانـکی و کاهش تنش‌ها و تبلیـغات مسمـوم علیــه ایران در سطح منطقـه و جهـان نیز تـوجه وافر بعمل آید و راهکارهای مناسبی برای آنها اندیشیده شود.
     


 

○ در طول دهة گذشته در اثر سوء سیاستهای اقتصـادی دولت خسـارتهای فــراوانی متـوجه تولیدکنندگان شد. به نظر شما دولت چگونه و از چه راههایی می‌تواند جبران مافات کند؟
 ● خسارتهای وارده شاید فقط از ناحیه یک دولت خاص نباشد. مـوضوع اصلی عدم آگاهی عمومی از نقش "تولید ملی" در امنیـت پایـدار اقتـصـادی و سیـاسی کشور است. متأسفانه حتی بیشتر تحصیل کرد‌گان کشور هم به این امر واقف نیستند. کمتـر کسی به فکرش خطور می‌کند که کاهش توان تولید چه تبعاتی برای کشور در پی دارد: خروج میلیاردها پول و ارز از کشور، خروج مغـزها، از دست دادن بازارهـای داخـلی و خـارجی، بیکـاری، فــقر و صدها مصیبت دیگر حاصل این عدم آگاهی و شعور عمومی در خصوص اقتصاد ملی است. ترغیب مردم به مصرف محصولات داخلی مستلـزم یک عزم ملی است و دولـت باید با استـفاده از تمـام امکـانات به ترویج فرهنـگ "استفاده از تولیدات داخلی" اقدام کند.

○ موضوع اشتغال دهها هزار فارغ‌التحصیل دانشگـاهی بویژه مهندسیـن اکنـون به معضل بزرگی برای کشــور تبــدیل شده که به نظــر می‌رسد تنها راه چارة آن گسترش خطوط تولید است. دولت با اتخاذ چه سیاستهایی می‌تواند انگیزة سرمایه‌گذاری جدیـد در صنعت را ایجاد کند؟
   ● دلیل اصلی عدم اشتغال تحصیل‌کردگان دانشگاه به عدم اهمیت دادن به اقتصـاد ملی برمی‌گردد که در پاسخـهای قبلی به آن پرداختم. اما بد نیـست به مســائلی در خصــوص فارغ ‌التحصــیلان دانشگـاهی و معضـل بیـکاری آنها اشـاره کنــم. در مرحلــه اول ایجـاد این همه مؤسسـات مختـلف آموزشی و دانشـگاهی سبـب شد تا نســبت بیـن کار یـدی  و فکـری در جامـعه بهم بخورد. آنچه که اینجانب می‌دانم حداکثر نسبت تحصیـل کننـدگان دانشـگاهی و غیردانشگاهی 20 به 80 است یعنی 80 نفر باید کار کنند، 20 نفر دارای تخصص و تحصیـلات علمی باشند. در کشـور ما به نظر می‌رسد قضیـه برعکس شده یعنی 80 نفر تحصیـل‌کردة دانشگاهی تربیت می‌شـوند که باید فکـر کننـد و فقط 20 نفر غیر تحصیـل‌کردة دانشگاهی اگر پیدا شوند باید کار کنند. محتـوای تحصیلات و میـزان دانش و آموختـه‌های این عزیزان نیز قـابل تعمـق است. این عدم تنـاسب باعث می‌شود که عدم نیاز به تعدادی از تحصیـل کــردگان دانشگاهی رخ نماید. متأسفانه یک نوع فرهنگ خاص نیز در این قشر گسترش یافته است و سبب می‌شـود که اگر به  تحصیلات دانشگاهی آنها نیاز نیست کمتر حاضر به انجام فعالیت یدی می‌شـوند که این موجب ناامیدی، ترک وطن و پذیـرش ریسکهـای فــراوان در مهـاجرت به جوامع بیگانه می‌شود. لذا لازم است اولاً مسئـولین در ایجاد تعادل و کـاهش فارغ‌التـحصیـلان دانشـگاهی تدبیر نمایند. ثانیـاً محتوای آموزشی باید متناسب با نیـازهای جامعه باشد و دانشی به روز در دانشگاهها تدریس شود.


 ○ به نظر می‌رسد تغییر سیاستهای اقتصادی کشور با تغییر رؤسای دولتها بزرگترین عامل ایجـاد ناامنی در فضــای اقتصــاد کشور است بطـوری که صاحبـان صنـایع و سرمایه‌گذاران با نگرانی دربارة آینـده، در سرمایه‌گذاری جدید جهت توسعه خطوط تولیـد تردید دارند. به نظر شما برای ایجـاد فضــای امن اقتصـادی که با تعـویض دولت دستخوش تغییر نشـود چه باید کرد؟
 ● اگر چهارچوبهای اقتصادی کشور به عنوان اولویت اصلی حیات ملی ما تلقی و تعریف شود بطور حتم نخبگان اقتصادی کشـور و اســاتید و صاحبان تخصص، استــراتژی اقتصـاد کشــور را تـدوین خواهند نمـود. مثلاً اگر قرار باشد حداقل 50 درصد تلویزیـونها، یخچالها، گنـدم، برنـج، گـوشت، پارچه، لبـاس، کفش و سایر مایحتـاج عمـومی و ماشین‌آلات کارخانجـات در داخل تولیــد شـوند و دولتـها و نهـادهــای نظارتی مکــلف به ایجاد و حفظ این استــراتژی باشند، دیگر با رفت و آمـدهای دولتــها، چهـارچــوبها تغییـر نخواهد کرد.

 ○ نقش بانکها در تحرک بخشیدن به صنـعت را تا چه انــدازه مــهم می‌دانید؟
 ● آنچه که در سیـاستهای کلان و اصول بانکـداری تعـریف می‌شـود؛ نگهداری، مدیریت و بکارگیری نقدینگی حجم پول در چرخه اقتصـادی و صیـانت از منـابع پولی و ارزی کشـور و شهروندان است، به گونه‌ای که نهایتاً به اقتصاد سالم منجر شده و جامعـه را به تحـرک وادارد. اما نمی‌دانم این همه بانک  با اسم و رسمهای مختلف و صندوقهای مختـلف مالی آیا چنین رسـالتی را در چرخه اقتـصاد ملی ایران ایفا می‌کنند.


 ○ متشکـرم که در این گفتـگــو شــرکــت کردید .