افق

 

گفتگو با مدیران صنعت تأسیسات ایران
پیرامون مسائل روز اقتصاد و صنعت کشور

 

مصـاحبه با مهنـدس حامد سحابی

عضو هیأت مدیره و مدیر بازرگـانی شـرکت صنعتی صافیـاد

  با توجه به تحولات اخیر و تأثیر بالقوة آن بر آینـدة اقتصــاد و بویــژه تولیــدات صنعتی کشـور، در نظر است مصـاحبه‌هایی با مدیران برجستة صنعت تأسیـسات ایران پیرامـون مشکـلات امروز این صنـعت به چاپ برسد. برای شروع نقطه نظـرات آقای مهندس حامد سحابی عضو هیأت مدیره و مدیر بازرگـانی شـرکت صنعتی صافیـاد از بزرگترین و قدیمی‌ترین واحـدهای تولیـد کنندة دستگـاههای تهـویه مطبـوع و عضو انجمن صنـعت تأسیـسـات ایران در پاسـخ سؤالات مطروحه در پی می‌آید.

 ○ صنـعت سـاختمـان و به تبــع آن صنـعت تأسیـسات کشـور در چند سال اخیر دچار نوعی رکـود بوده و طرحهـای توسعة آنها یا متـوقف شده و یا به آهستگی پیش می‌روند. چرا؟
 ● به نظـر می‌رسـد ساخت و ساز انبـوه مسکـن در دوره دولتهای نهم و دهم که با هزینـه بسیار و بـدون در نظر گرفتـن جوانب آن به انجام رسید نیـاز به داشتن یک سرپنـاه ثابت برای اقشـار کم‌درآمـد جامعه را تا حدود زیادی برطـرف کـرده است و این مطـلب تقاضـای مسکـن در منـاطـق داخلی و اعیـان‌نشیـن شهــرها را نیز تحت تأثیـر قـرار داده است که در مجمـوع مانـع افـزایش قیـمت مسکـن متنـاسب با نرخ تـورم و گــرانی عوامل تولید مسکـن گـردیده است. این شرایط مـوجب بـروز طـولانی‌ترین رکـود بازار ساخـت و سـاز در کشـور شده است. به علاوه، وضع تحریمها توان سرمایه‌گذاری دولت در طرحهای عمرانی را کاهش داده است که این موضـوع نیز به نوبه خود موجب تشدید رکود در بخش ساخت و ساز گردیده است.


 ○ نقش واردات را در بروز وضعیـت امـروز چگونه می‌بینید؟
 ● گرچه واردات بی‌رویه کالاهای مشابه محصولات داخلی به ضرر تولیدکنندگان داخلی است ولی با توجه به گــران شدن ارزهای خارجی و هزینه‌های گزاف مبادله پول برای واردکننـدگان، وضعیت رکـود فعلی را چندان وابسته به آن نمی‌بینم.


 ○ پس از شـروع کار دولت جدید آیا تحـول مثبتی را در فضای اقتصـاد و صنعت مشـاهده می‌کنید؟
 ● بله، ولی این فضای مثبت عمدتاً ناشی از جهت‌گیری‌های دولت جدید است که تأثیر عملی خود را در ماه‌ها و یا سالهای آینـده نشـان خـواهد داد. با این وجـود این خوشبینی محـدود و مشروط است و ممکن است در آینده تغییر یابد.

  


 ○ دولت برای ایجاد انگیزه در صاحبان صنایع و تقـویت اراده آنها در حفـظ واحدهای موجود و جلوگیـری از تعطیلی خطـوط تولید چه کمکی می‌تواند بکنـد و چه تسهیـلاتی را باید در نظر بگیرد؟
 ● بطور کلی من چندان به کمک دولتی در چنین مـواردی اعتـقاد ندارم و تجربه 36 سـال گـذشته نیز نشـان می‌دهـد که تسهیـلات و کمکهـای دولتی در چنیـن شرایطـی عمـلاً از صنعت خــارج و به بخشهای سودآور دیگر وارد می‌گردد.  راه برون رفت از چنیـن شـرایطی تغییر ساختاری فضـای کسب و کار در کشور است که اتفـاقاً با پرهیـز دولت از ایفای نقش دایگی برای بخشها و صنایع مختلف امکان‌پذیر می‌باشد.


 ○ با توجه به قدمت صنعت تأسیسات ایران که بیش از نیم قرن است و گستـردگی محصولات آن که تمامی وسایل و دستگاههای تأسیسـاتی مـورد نیـاز در انـواع ساختمانهـای مسکونی و صنعتی را شـامل می‌شود، چه موانعی موجب شده تا از نظر صـادرات جایگاهی در خور شأن این صنعت نداشته باشیم و کشورهایی مثل ترکیه، چین، ژاپن و کره بازار تأسیسات آسیا را در اختیار بگیرند؟
 ● به نظر من چند عامل مختـلف بطور سیستماتیـک منجر به چنین شرایطی شده است: بهره‌وری پایین نظامهـای مدیریتی در صنایع کشور؛ هزینه‌های مبادلاتی بالا در فضـای کسب و کـار ایران؛ و پاییـن بودن نرخ مبـادله ارزهای مهـم خـارجی نسبت به ریال به دلیـل فروش ارز توسط دولـت در بازار برای تأمیـن بخشـی از هزینه‌های گزاف جاری خود.


 ○ موضوع اشتغال دهها هزار فارغ‌التحصیل دانشگـاهی بویژه مهندسیـن اکنـون به معضل بزرگی برای کشــور تبــدیل شده که به نظــر می‌رسد تنها راه چارة آن گسترش خطوط تولید است. دولت با اتخاذ چه سیاستهایی می‌تواند انگیزة سرمایه‌گذاری جدیـد در صنعت را ایجاد کند؟
 ● همانطـور که اشـاره کـردید اشتغال فارغ‌‌التحصیـلان دانشگــاهی تا حــدود زیادی در گــرو گــردش چرخ صنعت کشـور است که در حال حاضر به کندی می‌چـرخد و از آنجــا که صنعت در مقایسه با بخشهای دیگر اقتصادی نیاز به سرمایه‌گذاری ثابت بیشتری دارد و در چنین سرمایه‌گـذاری‌هایی دوره بازگشت سرمایه طولانی‌تر است؛ بنـابراین بی‌ثباتی شرایـط اقتصـادی و سیاستـهای اجرایی دولت بیشترین آسیب را بر بخش صنـعت وارد می‌آورد. لذا مهمتـرین اقـدام دولت برای پشتیبـانی از صنـعت حفـظ ثبـات اقتصادی و مقررات اجرایی دولتی است.


 ○ به نظر می‌رسد تغییر سیاستهای اقتصادی کشور با تغییر رؤسای دولتها بزرگترین عامل ایجـاد ناامنی در فضــای اقتصــاد کشور است بطـوری که صاحبـان صنـایع و سرمایه‌گذاران با نگرانی دربارة آینـده، در سرمایه‌گذاری جدید جهت توسعه خطوط تولیـد تردید دارند. به نظر شما برای ایجـاد فضــای امن اقتصـادی که با تعـویض دولت دستخوش تغییر نشـود چه باید کرد؟
 ● متأسفـانه در ایران نسبت به اقتصـاد و تصمیم‌گیـریهـای آن نگرشهـای متنوع و بعضـاً متضـادی وجـود دارد؛ نگرش ایـدئـولــوژیـک به اقتصــاد مـوجب چرخشهـای شدید در جهـت‌گیریهــای اقتصادی کشـور می‌گـردد. برای رفع این مشکل بنیـادین به نظـر بنده تنها یک راه وجـود دارد و آن هم برنامه‌ریزی تعاملی با شرکت گروه‌های مختلف و نگرشهـای مختـلف است. این نــوع برنامـه‌ریزی، طولانی و چالش‌ برانگیز است ولی نتیجة آن مـورد پذیـرش همه گرایشهـا خواهد بود.


 ○ نقش بانکها در تحرک بخشیدن به صنعت را تا چه اندازه مهم می‌دانید؟
 ● با توجه به طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه و سودآوری در صنعت، تسهیلات بانکـی برای این بخش باید بلنـدمدت و حجیم باشد.


 ○ اگر مطلب دیگری هست بفرمایید.
 ● از آنجــا که مســائل و مشــکلات صنـایع مختـلف عمـدتاً مشترک بوده و به فضـای کلی کـسب و کـار در کشـور برمی‌گـردد، حل و فصـل موردی مسائل صنایع کارسـاز نیست؛ بلکـه باید صنایع مختلف در یک هماهنگی که می‌تـواند از طریق کنفـدراسیونی از تشکلهای مختلف صـورت گیرد نقش تصمیم‌سازی را برای تصمیم گیـرندگان اقتصـادی کشـور ایفا نمایند.


 ○ متشکـرم که در این گفتـگــو شــرکــت کردید.